Wprowadzenie. W leczeniu zmian zwyrodnieniowych bardzo istotną rolę odgrywa peloidoterapia. W szczególności borowina jest powszechnie stosowana do zabiegów leczniczych, jak np. kąpiele, okłady całkowite i lokalne, także w formie plastrów.

Cel. Celem pracy było porównanie skuteczności działania leczniczego gotowych plastrów borowinowych z okładami z borowiny tradycyjnej w leczeniu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa.

Materiał i metody. Do badań zakwalifikowano 52 chorych z zespołem bólowym kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego na tle zmian zwyrodnieniowych. Przed i po leczeniu badani z obu grup poddawani byli: ocenie ogólnolekarskiej, badaniom laboratoryjnym, ocenie bólu za pomocą testów WOMAC, Laitinen, VAS, palce – podłoga, ocenie sztywności porannej, ocenie jakości życia wg kwestionariusza Oswestry. Kontrolowano również codziennie ciśnienie tętnicze badanych. Po upływie 6 tygodni od zakończenia terapii śledzono wyniki odległe. U pacjentów z grupy A (33 pacjentów) stosowane były okłady miejscowe na okolicę lędźwiowo-krzyżową z pojedynczego plastra borowinowego, którego ciepłotę podtrzymywano podczas całego czasu trwania zabiegu za pomocą poduszki elektrycznej.

U chorych z grupy B (19 pacjentów) zastosowano okłady miejscowe na okolicę lędźwiowo-krzyżową z borowiny tradycyjnej. Zabiegi trwały po 30 minut każdy, wykonywano je codziennie. Łącznie każdy chory przyjął 10 zabiegów.

Wyniki. Subiektywna ocena pacjentów oraz analiza wyników testu WOMAC wykazała większą skuteczność okładów borowiny tradycyjnej zwłaszcza w zakresie wyników odległych. Zabiegi borowinowe nie wpłynęły na wartości badanych parametrów krwi ani na wartości ciśnienia tętniczego badanych.

Wnioski. Terapia z zastosowaniem plastrów borowinowych jak i okładów z borowiny tradycyjnej przynosi pozytywne efekty lecznicze u chorych z zespołem bólowym kręgosłupa. Działanie lecznicze klasycznych okładów borowinowych jest korzystniejsze w stosunku do okładów z plastrów borowinowych, co wynika z intensywniejszego działania chemicznego okładu borowinowego przylegającego bezpośrednio do ciała.